POPRZEDNI TEKST Z CYKLU - TUTAJ
Najciekawszym i najcenniejszym architektonicznie obiektem przemysłowym Radomia jest Fabryka Papierosów. Zaprojektował ją znany architekt Stefan Szyller, który niewątpliwie zalicza się do grona znakomitych przedstawicieli tendencji historyzujących w architekturze polskiej. Architektura budynku jest tym bardziej wyjątkowa, bo podporządkowana jego funkcji produkcyjnej. Kompozycja składa się z kilku prostych geometrycznych brył, tworzących monumentalny długi korpus główny, do którego jednostronnie przylega rząd skrzydeł bocznych. Elewacje, z wyraźnie zarysowanych rytmem podziałów pionowych i poziomych, eksponują naturalne walory kolorystyczne i fakturowe cegły zestawionej z białymi tynkowanymi polami.
Zobacz galerię zdjęć
W korzystnych warunkach rozwojowych pierwszych lat niepodległości, obok wielkich zakładów powstawały też liczne małe. Jednym z nich jest wzniesiony w 1918 roku w podwórku posesji przy ul. Żeromskiego 28 budynek drukarni braci Trzebińskich. Oryginalny, eklektyczny obiekt zaprojektowany został przez Adolfa Szyszko-Bohusza. Nad wejściem, w portalu z czerwonego piaskowca, umieszczona została tarcza z ozdobnym monogramem JTK oraz awers i rewers medalu z 1899 r. (na nim herb guberni radomskiej), a po bokach kamienne medaliony: Jana Gutenberga (wynalazca druku) i Alojzego Senefeldera (wynalazca litografii). W 1938 r. drukarnię kupili pracownicy, tworząc spółkę Spółdzielcze Zakłady Drukarskie. W czasie wojny mieściła się tu drukarnia niemiecka. Po wojnie w budynku utworzono kawiarnię Lamus i restaurację Zacisze. Od 1963 r. ponownie działała tu drukarnia. Ciekawostką jest, iż budynek drukarni zagrał w filmie Jana Łomnickiego „Kontrybucja”.
Dziś cenny obiekt jest
nieużytkowany i systematycznie podupada.
Stanisław Bochyński, Miejska Pracownia Urbanistyczna
Artykuł został opublikowany w kwartalniku „Renowacje i zabytki”, nr 1 (46) 2014. Publikacja za zgodą spółki Rewitalizacja.
