spacerkiem po mieście

Początki dzielnicy Planty sięgają lat dwudziestych XX wieku, kiedy to na części dawnego folwarku Mariackie, przy wytyczonych wówczas ulicach: Kościuszki, Traugutta i Dowkontta wybudowano nowoczesne, pierwsze w mieście, osiedle mieszkaniowe dla pracowników Fabryki Broni.

W 1816 roku Radom stał się siedzibą władz województwa sandomierskiego – jednego z województw utworzonego rok wcześniej Królestwa Polskiego. Ponieważ w mieście nie było odpowiedniego budynku – nie tylko reprezentacyjnego, ale także na tyle obszernego, by pomieścił wszystkich urzędników – zdecydowano o postawieniu nowego gmachu dla komisji wojewódzkiej.

Pierwsza w Radomiu lecznica dla zakaźnie chorych została otwarta na przełomie 1918 i 1919 roku w niewielkim budynku przy ul. Starokrakowskiej 32 (ob. ul. Limanowskiego). Wcześniej (przynajmniej od 1905 roku) tacy pacjenci przyjmowani byli na wydzielonym oddziale szpitala św. Kazimierza, który znajdował się w tzw. czerwonych koszarach. Oddziałem kierował dr Stanisław Kelles-Krauz.

„Wszystko zaczęło się jeszcze przed II wojną światową, kiedy w 1937 r. porucznik Zdzisław Kostecki, wykonując rozkaz dowódcy znalezienia miejsca na lotnisko polowe dla pierwszego pułku lotniczego z Okęcia, w podradomskim Piastowie odkrył dogodny teren porośnięty koniczyną i trawą. We wrześniu stacjonował tu już II Dywizjon Bombowców Lekkich” - czytamy na stronie Aeroklubu Radomskiego.

Kościół i klasztor dla benedyktynek został ufundowany w 1616 roku przez Barbarę z Dulskich Tarłową, starościnę sochaczewską. Drewniane budynki przy obecnym pl. Kazimierza Wielkiego wzniesiono w latach 1619-1627 staraniem jej syna Jana Karola Tarły, kasztelana wiślickiego i starosty zwoleńskiego.

To ponad 100 hektarów porośniętych w głównej mierze sosną. Ale można tu spotkać także olchę czarną, brzozę brodawkową, wierzbę uszatą, dęby, jesiony, czeremchy leszczyny i kruszyny.

Założony 25 marca 1928 roku w Warszawie Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet to jedna z największych i najbardziej wpływowych organizacji kobiecych w Polsce w okresie międzywojennym; w pewnym okresie liczył 50 tys. członkiń.

Był ważną rezydencją królewską i miejscem ważnych dla Rzeczypospolitej wydarzeń – w 1401 roku podpisano tu unię wileńsko-radomską, stąd w latach 1481-1483 w zastępstwie ojca rządził krajem królewicz Kazimierz Jagiellończyk, w 1505 obradował wolny sejm radomski, który uchwalił Konstytucję nihil novi.

Pierwsza w Radomiu, prywatna, sieć telefoniczna została uruchomiona w sierpniu 1906 roku; koncesję otrzymał niejaki Olszewski z Warszawy.

Pod koniec lat. 40. Zarząd Główny Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej „Prasa”, która wydawała blisko połowę wszystkich polskich czasopism, zdecydował o powołaniu Klubów Międzynarodowej Prasy i Książki. KMPiK-i były swoistym połączeniem domu kultury, czytelni i księgarni. Pierwszy otwarto 7 października 1948 przy pl. Unii Lubelskiej w Warszawie. W 1974 roku w Polsce działało już – we wszystkich większych miastach - 60 klubów MPiK, w tym 11 w Warszawie.

7 października 1944 roku Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego wydał dekret powołujący Państwowy Urząd Repatriacyjny. Początkowo zadaniem PUR-u była organizacja „repatriacji”, jak wówczas nazywano depatriację, czyli przymusowe wysiedlenia z rodzinnych stron, na pojałtańskim terytorium Polski, później zakres jej zadań się zwiększył. PUR musiał także organizować „powrót wysiedlonych przez niemieckiego okupanta do poprzednich miejsc zamieszkania” i kierować „przesiedleniami na tereny odzyskane ludności z innych okręgów państwa polskiego”.

Pierwsza wzmianka o istnieniu parafii pochodzi z 1408 roku, ale przyjmuje się, że kościół został erygowany prawdopodobnie między rokiem 1325 a kazimierzowską lokacją miasta. Król Kazimierz Wielki lokował Nowy Radom najpierw, ok. 1340-1360, na prawie średzkim, a potem - w 1364 roku na prawie magdeburskim. Wraz z miastem uposażył nową parafię - św. Jana. Ok. 1360-1370 został wzniesiony pierwotny, jednonawowy kościół z czerwonej cegły. W XV i XVI wieku dobudowano kaplice boczne.

Na początku lat 30. przy ul. Warszawskiej, na Michałowie, który wtedy nie był jeszcze dzielnicą Radomia, rozpoczęła produkcję Fabryka Kleju „Siła”. Właścicielami spółki z ograniczoną odpowiedzialnością byli Szamian Lejbuś Erlich i Moszek Majer Margules. Przez Sąd Okręgowy w Radomiu firma została zarejestrowana 10 lutego 1939 roku. Produkowała – zgodnie z nazwą – różnego rodzaju kleje i podobne artykuły z odpadów skór.

"Niedostateczne rozpowszechnienie elementarnych zasad żywienia niemowląt jest jedną z najważniejszych przyczyn chorób i olbrzymiej śmiertelności w okresie pierwszego dzieciństwa" - stwierdziła w 1869 roku w specjalnym oświadczeniu Akademia Paryska. By ten stan rzeczy zmienić i pomóc matkom, francuscy działacze społeczni zaczęli zakładać instytucje propagujące zasady właściwego żywienia dzieci: goutte de lait („krople mleka”) i consultations de nourissons, czyli biura porad dla matek. Francuskie idee na polski grunt starał się przeszczepiać Tadeusz Boy-Żeleński – literat, krytyk literacki, ale i lekarz.

W sierpniu 1945 roku Bolesław Piasecki – prawnik i publicysta, w latach 30. przywódca Ruchu Narodowo-Radykalnego „Falanga” otrzymał zgodę komunistycznych władz na wydawanie tygodnika „Dziś i Jutro”. Dwa lata później skupiona wokół czasopisma grupa utworzyła Stowarzyszenie „Pax”.