Kłykciny kończyste – czym są?
Kłykciny kończyste (brodawki anogenitalne) są łagodnymi zmianami nabłonkowymi powstającymi w związku z zakażeniem HPV. Około 90% przypadków wiąże się z typami HPV 6 i 11, zaliczanymi do typów niskiego ryzyka onkogennego. Jest to ważne rozróżnienie: typy HPV najczęściej odpowiedzialne za kłykciny kończyste nie należą do tych, które odpowiadają za większość przypadków raka szyjki macicy [1].
Nie oznacza to jednak, że u jednej osoby nie mogą jednocześnie występować zakażenia innymi typami HPV. Samo pojawienie się kłykcin nie jest natomiast równoznaczne z chorobą nowotworową.
Jak wyglądają kłykciny kończyste?
Wygląd zmian kłykcin kończystych jest bardzo zróżnicowany. Mogą występować jako:
- pojedyncze lub liczne grudki,
- zmiany płaskie,
- uszypułowane,
- bardziej wyniosłe i brodawkowate.
Niekiedy zlewają się ze sobą, tworząc większe skupiska o nierównej powierzchni. Mogą mieć kolor skóry, odcień różowy lub być nieco ciemniejsze od otoczenia. Pojawiają się między innymi na sromie, w okolicy wejścia do pochwy, na prąciu, mosznie, w pachwinach, okolicy krocza i odbytu. Zmiany mogą być również obecne w kanale odbytu, pochwie, na szyjce macicy czy w ujściu cewki moczowej. Część kłykcin nie wywołuje żadnych dolegliwości, natomiast inne mogą powodować świąd, pieczenie, dyskomfort, a przy podrażnieniu również niewielkie krwawienie [3].
Skąd biorą się kłykciny kończyste i czy można się nimi zarazić?
Przyczyną kłykcin kończystych jest zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Do transmisji dochodzi przede wszystkim podczas bezpośredniego kontaktu skóry i błon śluzowych okolicy anogenitalnej, w tym podczas kontaktów seksualnych z penetracją oraz bez penetracji [4]. HPV może być przenoszony także wtedy, gdy u osoby zakażonej nie występują widoczne brodawki. Z tego powodu na podstawie momentu zauważenia kłykcin zwykle nie można wiarygodnie określić, kiedy dokładnie doszło do zakażenia ani od którego partnera pochodziło. Zmiany mogą pojawić się dopiero po pewnym czasie od kontaktu z wirusem.
Zakażenie HPV jest bardzo częste, natomiast nie u każdej zakażonej osoby rozwiną się kłykciny. Na przebieg infekcji wpływa między innymi odpowiedź immunologiczna organizmu. Szczególnego postępowania mogą wymagać osoby z obniżoną odpornością, u których zmiany bywają większe, bardziej liczne lub trudniejsze w leczeniu. Istotne jest również to, że usunięcie widocznych brodawek nie jest równoznaczne z natychmiastowym wyeliminowaniem HPV z organizmu.
| Kłykciny kończyste – najważniejsze informacje | |
| Przyczyna | Zakażenie HPV, najczęściej typami 6 i 11 |
| Wygląd | Płaskie lub wyniosłe grudki i brodawki, pojedyncze albo tworzące skupiska |
| Lokalizacja | Okolica narządów płciowych i odbytu, rzadziej również zmiany wewnętrzne |
| Rozpoznanie | Najczęściej na podstawie obrazu klinicznego; w wybranych sytuacjach potrzebna jest biopsja |
| Leczenie | Metody miejscowe lub zabiegowe dobierane do charakteru i lokalizacji zmian |
Jak rozpoznaje się kłykciny kończyste?
Rozpoznanie kłykcin kończystych najczęściej opiera się na badaniu klinicznym, czyli dokładnym obejrzeniu zmian przez lekarza. Specjalista ocenia ich lokalizację, liczbę, wielkość, powierzchnię i wygląd oraz sprawdza, czy obraz odpowiada typowym brodawkom anogenitalnym. W zależności od lokalizacji zmian odpowiednim specjalistą może być między innymi dermatolog-wenerolog, ginekolog lub urolog. Rutynowe wykonywanie testu HPV w celu potwierdzenia, że widoczna zmiana jest kłykciną, nie stanowi podstawy rozpoznania.
W określonych przypadkach lekarz może zdecydować o wykonaniu biopsji, czyli pobraniu fragmentu zmiany do badania histopatologicznego. Takiego postępowania mogą wymagać przede wszystkim zmiany nietypowe, których charakter budzi wątpliwości diagnostyczne. Szczególnej oceny wymagają na przykład zmiany o nietypowym zabarwieniu, twarde, owrzodziałe, krwawiące albo nieodpowiadające na zastosowane leczenie [5].
Kłykciny kończyste – leczenie
Wybór metody leczenia kłykcin kończystych zależy między innymi od liczby, wielkości, lokalizacji i charakteru zmian, wcześniejszego leczenia oraz stanu zdrowia pacjenta. Znaczenie mają również przeciwwskazania do określonych terapii, w tym ciąża. Część preparatów może być stosowana samodzielnie przez pacjenta po wcześniejszej kwalifikacji i instruktażu, natomiast inne procedury wykonuje lekarz.
W leczeniu kłykcin kończystych stosuje się między innymi:
- leczenie miejscowe, obejmujące substancje działające bezpośrednio na zmianę lub modyfikujące miejscową odpowiedź immunologiczną, takie jak imikwimod czy podofilotoksyna,
- krioterapię, podczas której zmiana zostaje zniszczona poprzez kontrolowane zamrożenie,
- kwas trichlorooctowy (TCA), aplikowany na zmianę przez personel medyczny,
- elektrochirurgię, wykorzystującą energię elektryczną do usuwania zmian,
- leczenie chirurgiczne umożliwiające fizyczne usunięcie brodawek,
- laseroterapię, która może znaleźć zastosowanie między innymi w wybranych, rozległych lub trudnych do leczenia zmianach [5].
Czy kłykciny kończyste mogą nawracać?
Jedną z najważniejszych informacji dla pacjenta jest możliwość nawrotu kłykcin kończystych po leczeniu. Nawet całkowite usunięcie widocznych zmian nie oznacza, że w tym samym momencie organizm pozbył się zakażenia HPV. Dostępne metody terapii są ukierunkowane przede wszystkim na brodawki, a nie na eradykację wirusa ze wszystkich zakażonych komórek. Z tego powodu nowe zmiany mogą pojawić się również po początkowo skutecznym leczeniu [2].
W profilaktyce zakażeń HPV znaczenie ma szczepienie, które może chronić przed typami wirusa odpowiedzialnymi za większość kłykcin kończystych. Szczepienie ma jednak charakter profilaktyczny i nie jest sposobem leczenia istniejących już brodawek. Warto również pamiętać, że metody barierowe mogą zmniejszać ekspozycję na infekcje przenoszone podczas kontaktów seksualnych, ale w przypadku HPV nie zapewniają całkowitej ochrony, ponieważ wirus może znajdować się również na skórze nieosłoniętej.
Źródła:
- Brodell L., Mercuio M., Brodell R., The diagnosis and treatment of human papillomavirus-mediated genital lesions, Cutis. 2007, 79(4): 5–10.
- Lacey C.J.N., Woodhall S.C., Wikstrom A. i in., 2012 European guideline for the management of anogenital warts, J Eur Acad Dermatol Venereol. 2013, 27(3): 263–270.
- Lynde C., Vender R., Bourcier M. i in., Clinical features of external genital warts, J Cutan Med Surg. 2013, 17(2): 55–60.
- Temple R., Larker J., Brus J., Genital Warts: Rapid Evidence Review, Am Fam Physician. 2025, 111(2): 156–162.
- Yanofsky V., Patel R., Goldenberg G., Genital Warts, J Clin Aesthet Dermatol. 2012, 5(6): 25–36.
Jest to ogólna informacja dla pacjentów. Pierwszym źródłem informacji na temat Pana/Pani stanu zdrowia i przebiegu leczenia powinien być lekarz prowadzący, dlatego w razie jakichkolwiek pytań dotyczących stanu zdrowia i przebiegu leczenia proszę zwrócić się do swojego lekarza. Niniejsza informacja nie zastępuje porady lekarskiej. Zawsze, przed zastosowaniem porad zawartych w niniejszym materiale, należy skonsultować się z lekarzem prowadzącym.
Napisz komentarz
Komentarze