W obliczu coraz częściej pojawiających się susz i rosnących kosztów produkcji, polscy rolnicy coraz częściej szukają alternatyw dla tradycyjnych odmian roślin paszowych. Jednym z tematów, który budzi emocje na forach rolniczych i podczas targów, jest tak zwana “wielka kukurydza”. Gigantyczne rośliny, sięgające ponad 4 metry wysokości, przyciągają wzrok i obiecują rekordowe plony masy zielonej. Ale czy za imponującym wyglądem idzie ekonomia?
W tym artykule przyjrzymy się bliżej temu zjawisku, biorąc pod lupę jedne z najpopularniejszych odmian tego typu w Polsce jakimi są Goliath, Wrangler i Lorinor. Przeanalizujemy koszty, potencjalne zyski oraz wartość pokarmową, aby odpowiedzieć na pytanie: czy wielka kukurydza na kiszonkę ma sens w Twoim gospodarstwie?
Co to jest wielka kukurydza na kiszonkę i dlaczego jest tak popularna?
Rynek rolniczy stale się zmienia, a hodowcy nasion muszą odpowiadać na konkretne potrzeby producentów mleka i wołowiny. Kukurydza kiszonkowa to podstawa dawki pokarmowej (TMR) w większości gospodarstw nastawionych na produkcję zwierzęcą. Tradycyjne odmiany zazwyczaj balansują pomiędzy wysokim plonem suchej masy a dużą zawartością skrobi z ziarna.
Wielka kukurydza na kiszonkę to specyficzny typ genetyczny, w którym nacisk hodowlany położono na maksymalny rozwój wegetatywny. Rośliny te charakteryzują się wyjątkowo długą łodygą, bardzo szerokimi liśćmi i potężnym systemem korzeniowym. Ich głównym zadaniem jest wygenerowanie jak największej ilości paszy objętościowej z jednego hektara.
Rolnicy zwracają się ku wysokim odmianom kukurydzy z kilku konkretnych powodów:
- Baza paszowa w latach suchych: Ostatnie 7 lat z 9 były suche, więc można zakładać, że najbliższe lata także będą uboższe w opady. Gdy brakuje opadów, tradycyjne odmiany potrafią zaschnąć przy wysokości 1,5 metra. Odmiany giganty, dzięki głębokiemu korzenieniu oraz innemu rozkładowi czasu wegetacji, lepiej radzą sobie ze stresem wodnym, zapewniając wysoki poziom paszy niezbędny do przetrwania stada.
- Ograniczony areał: Gospodarstwa, które nie mogą dokupić lub wydzierżawić nowej ziemi, muszą maksymalizować plon zielonej masy z obecnych hektarów.
- Biogazownie rolnicze: Oprócz skarmiania bydła, ogromna biomasa to idealny wsad do produkcji biogazu, gdzie liczy się tonaż i wydajność metanowa z hektara.
Kukurydza gigant – charakterystyka i parametry wielkich odmian kukurydzy
Aby rozmowa o opłacalności miała solidne podstawy, musimy oprzeć się na konkretach. Doskonałym przykładem do analizy są odmiany kukurydzy Goliath, Wrangler i Lorinor dostępne w ofercie Seed Solutions. To odmiany, które w pełni wpisują się w definicję "kukurydzy giganta".
Goliath i Wrangler (ziarno typu dent) oraz Lorinor (przewaga ziarna flint), to mieszańce przeznaczone typowo na kiszonkę oraz biogaz. Wyróżniają się kilkoma parametrami, które decydują o ich specyficznym zastosowaniu na polach.
Plon masy zielonej a budowa rośliny
Główną cechą tych odmian jest nieprzeciętny wzrost. Na dobrych stanowiskach i przy odpowiedniej ilości wody, rośliny bez problemu przekraczają barierę 4 metrów. Oznacza to ogromną ilość zebranego materiału z każdego hektara. W badaniach i na polach produkcyjnych odmiany te potrafią generować plony rzędu 80-100 ton masy zielonej z hektara, co dla standardowych odmian jest wynikiem trudnym do osiągnięcia.
Wysokość rośliny to jednak nie wszystko. Odmiany charakteryzują się bardzo mocną, grubą łodygą, która jest odporna na wyleganie. To ważny aspekt, ponieważ w przypadku tak wysokich roślin, silne wiatry i letnie nawałnice niosą ryzyko połamania łanu. Gruba łodyga stanowi również bogate źródło włókna surowego, które strukturyzuje dawkę pokarmową dla przeżuwaczy.
Efekt Stay-Green i okno zbioru
Kolejnym ważnym parametrem tych odmian kukurydzy na kiszonkę jest wybitnie wyrażona cecha stay-green. Oznacza to, że liście i łodyga pozostają zielone i zdrowe nawet wtedy, gdy kolba osiąga już dojrzałość kiszonkową.
Dla rolnika daje to konkretne korzyści:
- Szersze okno zbioru: Nie trzeba nerwowo organizować sieczkarni w ciągu dwóch dni. Roślina wolniej zasycha, co pozwala na zaplanowanie optymalnego terminu wjazdu w pole.
- Lepsze zakiszanie: Wyższa wilgotność liści i łodygi przy jednoczesnym dojrzałym ziarnie ułatwia ubijanie pryzmy. Powietrze jest szybciej wypierane, co zapobiega psuciu się paszy i rozwojowi grzybów.
- Lepsza strawność: Zielone partie rośliny są chętniej pobierane i łatwiej trawione przez krowy w porównaniu do zbrązowiałych, wyschniętych liści.
Wymagania glebowe i agrotechnika wysokich odmian kukurydzy
Uprawa wielkiej kukurydzy różni się nieco od prowadzenia standardowych odmian ziarnowych czy wczesnych kiszonkówek. Aby roślina mogła zbudować tak ogromną biomasę, potrzebuje odpowiednich warunków i nieco innej agrotechniki.
Norma wysiewu – błąd, który dużo kosztuje
Najczęstszym błędem popełnianym przy siewie gigantycznych odmian jest zbyt gęsty siew. W przypadku odmian Goliath, Wrangler i Lorinor, optymalna obsada wynosi około 70 000 na słabszych stanowiskach do maksymalnie 75 000 nasion na hektar, a na lepszych glebach.
Zbyt gęsty siew powoduje, że rośliny zaczynają konkurować ze sobą o światło, wodę i składniki pokarmowe. W efekcie stają się nadmiernie wyciągnięte, mają cieńsze łodygi i są bardzo podatne na wyleganie. Rzadszy siew pozwala kukurydzy rozbudować masywną łodygę i w pełni wykształcić dużą, dobrze zaziarnioną kolbę.
Opłacalność uprawy kukurydzy giganta – koszty vs zyski
Przejdźmy do najważniejszego punktu – ekonomii. Czy wielka kukurydza na kiszonkę się opłaca? Odpowiedź zależy od tego, jak kalkulujemy koszty i jaki jest główny cel naszego gospodarstwa.
Koszt wyprodukowania jednej tony paszy
Z ekonomicznego punktu widzenia, uprawa odmiany takiej jak Goliath ma ogromny sens, jeśli patrzymy na koszt wyprodukowania jednej tony masy zielonej (lub suchej masy objętościowej).
- Koszty stałe: Uprawa ziemi, paliwo, herbicydy, praca maszyn – te koszty są takie same, niezależnie od tego, czy zbierzemy 40, czy 80 ton z hektara.
- Nasiona i nawozy: Koszt nasion kukurydzy jest zbliżony do odmian standardowych. Natomiast, zalecona norma wysiewu jest dużo mniejsza. Siejesz mniej, zbierasz więcej.
Jeśli jednak zbierzemy z hektara minimum 75 ton masy z Goliatha, Wranglera czy Lorinora, zamiast 45 ton z odmiany standardowej, to po podzieleniu całkowitych kosztów uprawy przez zebrany tonaż, okazuje się, że jednostkowy koszt tony paszy objętościowej drastycznie spada. Dla rolników, którzy potrzebują dużej ilości kiszonki, jest to czysty zysk.
Jakość paszy a produkcja mleka
Wartość pokarmowa to obszar, w którym narosło wiele mitów wokół wielkiej kukurydzy. Często można usłyszeć opinię, że "kukurydza na 4 metry to sama woda i łodyga, a zero skrobi". Nie jest to do końca prawda, choć wymaga odpowiedniego podejścia do żywienia.
Wielkie odmiany tworzą bardzo duże, ładnie wykształcone kolby. Całkowita ilość skrobi zebrana z hektara jest wysoka. Jednakże, ze względu na potężną ilość łodyg i liści, procentowy udział skrobi w kilogramie gotowej kiszonki będzie niższy niż w przypadku krótkich odmian ziarnowych.
W nowoczesnym żywieniu bydła mlecznego, nie stanowi to problemu. Kukurydza gigant dostarcza wysokiej jakości, strawnego włókna, które zapewnia prawidłową pracę żwacza. Brakującą energię (skrobię) uzupełnia się często tanim ziarnem zbóż, śrutą kukurydzianą lub CCM (kiszonką z wilgotnego ziarna kukurydzy). Taki model – duża ilość taniej bazy objętościowej z pola plus korekta energetyczna w wozie paszowym – sprawdza się w wielu wysokotowarowych oborach.
Zawsze warto zminimalizować ryzyko i wysiewać kilka odmian w gospodarstwie. Wielkie odmiany w celu uzupełnienia silosa warto wysiać np. na 30% areału, pozostałe pola warto podzielić odmianami ze względu na ich wczesność. Takie planowanie zasiewów pozwala zminimalizować ryzyko gdy któraś z odmian zawiedzie w trudniejszych warunkach atmosferycznych.
Podsumowanie: Czy warto postawić na wielkie odmiany kukurydzy?
Decyzja o uprawie wielkiej kukurydzy na kiszonkę powinna być podyktowana indywidualnymi potrzebami gospodarstwa.
Kukurydza gigant to doskonały wybór dla:
- Gospodarstw borykających się z niedoborem gruntów, które muszą zebrać jak najwięcej paszy z jednego hektara.
- Rolników działających na słabszych lub mozaikowatych stanowiskach, gdzie tradycyjne odmiany mocno cierpią z powodu niedoborów wody i redukują plon.
- Hodowców opasów, dla których duża ilość taniej masy objętościowej jest fundamentem opłacalności tuczu.
- Właścicieli i dostawców do biogazowni, gdzie tonaż zebranej materii organicznej jest kluczowy.
Z punktu widzenia optymalizacji kosztów pozyskania bazy pokarmowej na trudne, nieprzewidywalne pogodowo lata – wielka kukurydza to inwestycja, która minimalizuje ryzyko pustego silosu w środku zimy.
Zastanów się, jakie są najważniejsze potrzeby Twojego stada na nadchodzący sezon. Odpowiedni dobór nasion to pierwszy i najważniejszy krok do rentownej produkcji rolniczej.
