Tu kończy się kolejka wąskotorowa do Iłży. Na razie patrolują ją społecznicy

Historia kolejki Starachowice - Iłża

W mediach społecznościowych pojawił się filmik, pokazujący fragment przejazdu kolejką wąskotorową ze Starachowic w kierunku Iłży. Aktualnie opiekuje się nią grupa społeczników ze Stowarzyszenia Miłośników Kolei Wąskotorowych. Linia jest natomiast własnością Starostwa Powiatowego w Starachowicach. 

Przypomnijmy, historia szlaku kolejowego biegnącego przez północną Kielecczyznę i południowe Mazowsze sięga przełomu lat 20. i 30. XX wieku. 20-kilometrowa trasa wąskotorowa łącząca Starachowice z Iłżą powstała natomiast na początku lat 50. Jeszcze do 2024 roku ruch turystyczny kolejką odbywał się na dwóch trasach: Iłża - Marcule (województwo mazowieckie) oraz Starachowice - Lipie (świętokrzyskie). 

Złomiarze na torowisku

- Od tamtej pory nie prowadzimy już ruchu turystycznego, bo konieczne są naprawy zarówno torowiska jak też lokomotyw i wagonów. Jednorazowa rewitalizacja infrastruktury kosztowałaby kilkadziesiąt milionów złotych. Doraźne naprawy już nie wystarczają. Nie możemy w takiej sytuacji zagwarantować bezpieczeństwa obsługi turystów - mówi Marcin Rogoziński ze Stowarzyszenia Miłośników Kolei Wąskotorowych.  

Niestety, do takiego stanu rzeczy przyczynili się też złomiarze. 

- Na przełomie lat łupem złodziei padło około pięć kilometrów torowiska w Puszczy Iłżeckiej - dodaje Rogoziński. 

Koniec trasy... Zobacz wideo

Gdzie kończy się trasa kolejki na świętokrzyskim odcinku? Najlepiej obrazuje to film, który udostępnił na Facebooku Karol Przygoda, inny ze starachowickich społeczników. Zobacz poniżej. 

Brak infrastruktury sprawił, że nieprzejezdna stała się znacząca część trasy kolejki wąskotorowej. Obecnie kończy się ona w rejonie Lipia. W województwie mazowieckim pozostało torowisko z Iłży do Marculi, ale tam też nie ma ruchu turystycznego. Można będzie przywrócić go dopiero po zakończeniu inwestycji. 

Społecznicy patrolują

Na razie o utrzymanie i ocalenie pozostałej infrastruktury dbają społecznicy. Gdyby nie ich zaangażowanie, degradacja linii byłaby jeszcze większa...  

- Obecnie jeździmy drezyną po dostępnych odcinkach kolejki, prowadzimy prace konserwacyjne, sprawdzamy, czy nie dochodzi do kolejnych kradzieży torowiska, usuwamy drzewa, które spadną na tory. Współpracujemy ze starostwem w Starachowicach jako organizacja pozarządowa, dzięki temu możemy ubezpieczyć członków stowarzyszenia, wykonujących wspomniane prace. Działamy w około 10-osobowym zespole - informuje Marcin Rogoziński ze Stowarzyszenia Miłośników Kolei Wąskotorowych.  

Postawić na turystykę 

Przypomnijmy, w lutym tego roku przedstawiciele władz Iłży, Powiatu Starachowickiego, Miasta Starachowice oraz Gminy Brody podpisali umowę w sprawie projektu i kosztorysu rewitalizacji zabytkowej linii kolejki wąskotorowej. Stowarzyszenie Miłośników Kolei Wąskotorowych również brało udział w tym spotkaniu, jako tak zwana strona społeczna. 

- Zaznaczaliśmy, aby tej kolejki nie traktować jako formy usługi przewozowej, ale przede wszystkim jako produkt turystyczny. Dobrze, że ten proces inwestycyjny już się rozpoczął, aktualnie trwa opracowywanie projektu i kosztorysu na remont sześciu odcinków kolejki o łącznej długości pięciu kilometrów - dodaje Rogoziński. 

Inwestycja w planach

Według założeń, odnowiona trasa będzie wiodła od lokomotywowni w Starachowicach do Iłży. Inwestycja pozwoli reaktywować popularną przed laty atrakcję turystyczną. Projekt miałby objąć następujące odcinki:

• stacja Starachowice Wschodnie Wąskotorowe (tzw. tor dojazdowy i fragment trójkąta) oraz tor szlakowy do ul. Wyszyńskiego i ul. Iłżeckiej (wraz z przejazdami przez obie ulice) – długość około 920 metrów,
• 900-metrowe torowisko w dolinie rzeki Młynówki,
• przejazd kolejowo- drogowy w ciągu ul. Górzystej w Starachowicach,
• tor od przejazdu z ul. Starachowicką w Lipiu do stacji Lipie – długość około 820 m,
• tor od stacji Marcule do mijanki - długość około 950 m,   
• około 900-metrowy tor od ul. Pańkowszczyzna do stacji Iłża wraz z torem głównym i torami manewrowymi - długość około 900 m. 

Rewitalizacja nie obejmie liczącego około dwóch kilometrów odcinka wybudowanego w 2021 roku w ramach tworzenia obwodnicy Iłży.  

Iłża pomaga

- Do przywrócenia parametrów technicznych całej linii od Starachowic do Iłży wymagane będzie jeszcze zaprojektowanie, aktualizacja projektu remontu pozostałych odcinków o długości 14 kilometrów.  Do tego dojdą projekty na remont, rozbudowę budynku lokomotywowni i infrastruktury stacyjnej, czy też budowę nowego peronu i budynku stacyjnego w Starachowicach, lokomotywowni pomocniczej w Iłży czy też infrastruktury turystycznej przy stacjach - czytamy w informacji na facebookowej stronie Starachowicka Kolej Wąskotorowa. 

Miasto i Gmina Iłża przekaże na dokumentację projektową i kosztorys 200 tysięcy złotych - konkretnie na odcinki znajdujące się na terenie miasta i gminy. Cały projekt będzie kosztował około 370 tysięcy. Część tych pieniędzy Powiat Starachowicki przeznaczy też na modernizację lokomotywy, która jest obecnie w złym stanie technicznym. 

Więcej szczegółów dotyczących inwestycji podaliśmy tutaj: 

Polecamy: 

• Gdzie na kajaki w regionie radomskim? Szlaki dla doświadczonych i początkujących
• Od kanalizacji po staw. Inwestycyjny maraton w gminie Orońsko (zdjęcia)
• Systemy kolejowe z Kombudu na trasie Skarżysko-Kamienna - Tumlin 

Więcej zdjęć Starachowickiej Kolejki Wąskotorowej znajdziecie poniżej. Pochodzą ze zbiorów Stowarzyszenia Miłośników Kolei Wąskotorowych, część jeszcze sprzed 2025 roku, kiedy kolejką mogli podróżować turyści.