Radom odkrywa różnorodność kultury żydowskiej. Co wydarzy się na ul. Wąskiej?

W niedzielę, 23 sierpnia ul. Wąska w Radomiu zamieni się w plenerową przestrzeń spotkania z kulturą żydowską. „Ślad na Wąskiej” to wydarzenie organizowane przez Resursę Obywatelską, które łączy historię, muzykę, sztukę, warsztaty i rozmowę o wspólnocie. W tym roku motywem przewodnim będzie tkanina, która jest metaforą tego, co łączy ludzi. Początek o godz. 14.

Czym jest „Ślad na Wąskiej”?

„Ślad na Wąskiej” to organizowane od lat spotkanie z kulturą żydowską. Od trzech lat Resursa Obywatelska rozwija formułę wydarzenia, przenosząc je z zamkniętych przestrzeni wprost na ul. Wąską. Dzięki temu wydarzenie ma charakter plenerowy i pozwala uczestnikom nie tylko poznawać kulturę, ale również spędzić wspólnie czas.

Każdego roku organizatorzy wybierają jeden temat przewodni. Tym razem będzie nim społeczność, a artystycznym motywem - tkanina.

- Tkanina jest metaforą wspólnoty - mówiła Anna Humeniuk z działu projektów kulturalnych Resursy Obywatelskiej w programie Rekord w Kulturze.

Ta metafora będzie miała także bardzo konkretny wymiar. Na ulicy Wąskiej stanie duże krosno, przygotowane przez Świętokrzyskie Tkaczki. Przyjadą z nim świętokrzyskie tkaczki. Każdy uczestnik wydarzenia będzie mógł dołożyć własny wątek i współtworzyć wspólnotowy dywan, który ma stać się materialnym śladem lokalnej wspólnoty.

Dlaczego właśnie ul.Wąska?

Wybór miejsca nie jest przypadkowy. Ul. Wąska jest związana z postacią Bernarda Gotfryda - radomskiego fotografa i pisarza, który właśnie tutaj mieszkał, zanim wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie zdobył uznanie jako fotograf. Gotfryd pozostawił po sobie również książki z opowieściami o życiu w przedwojennym Radomiu. W jego wspomnieniach Wąska jest pełna życia - pojawiają się piekarnia, cukiernia, mieszkańcy i codzienne historie. Sama ulica ma również wyjątkowy charakter. Jest jedną z ostatnich brukowanych ulic Radomia. To właśnie jej klimat ma być ważnym elementem wydarzenia. Organizatorzy chcą, aby Wąska na jeden dzień znów stała się miejscem spotkań, rozmów i wspólnego spędzania czasu.

Muzyka z różnych stron świata

Program wydarzenia będzie nawiązywał przede wszystkim do kultury żydowskiej, ale zostanie pokazana w szerszym kontekście. Na scenie pojawią się m.in. Olga Avigail i Erez Mounk, którzy poprowadzą warsztaty rytmu i dźwięku. Avigail wykonuje muzykę aszkenazyjską, natomiast Mounk sięga po rytmy mizrachijskie.

Organizatorzy chcą pokazać nie tylko kulturę Żydów aszkenazyjskich, dobrze znaną z europejskiego kontekstu, lecz także kulturę Żydów mizrachijskich – związanych z Bliskim Wschodem i krajami arabskimi oraz Żydów sefardyjskich, których historia związana jest m.in. z Półwyspem Iberyjskim.

Na scenie zaplanowano także spektakl-opowieść Katarzyny Jackowskiej-Enemuo i Mateusza Szemraja. Będzie to połączenie opowieści, muzyki i śpiewu, inspirowane tradycjami wielu regionów basenu Morza Śródziemnego. Finałem muzycznej części wydarzenia będzie koncert Bakht Trio, które sięgnie po muzykę sefardyjską. W programie znajdą się również utwory romskie. Jak podkreślają organizatorzy, to ukłon w stronę romskich rodzin mieszkających przy ulicy Wąskiej. Niewykluczone są także utwory inspirowane muzyką grecką czy ormiańską.

Warsztaty, genealogia i podróż bez wyjeżdżania z Radomia

„Ślad na Wąskiej” ma być wydarzeniem dla osób w różnym wieku. Zaplanowano liczne warsztaty muzyczne, taneczne i rękodzielnicze. Dzieci będą mogły m.in. nauczyć się plecenia krajki słowiańskiej oraz tkania na małych krosnach. Jednym z ciekawszych punktów programu będą warsztaty genealogiczne. Uczestnicy poznają sposoby poszukiwania informacji o przodkach i pracy z dokumentami archiwalnymi. Punktem wyjścia będą historie znanych osób związanych z Radomiem, zarówno Żydów, jak i osób nieżydowskich. Prowadząca pokaże także, jak samodzielnie prowadzić poszukiwania genealogiczne i korzystać z zasobów radomskich archiwów.

Arabski Kupiec i kawa parzona na piasku

Na Wąskiej pojawi się również nietypowa strefa wspólnoty. Z Krakowa przyjedzie grupa odtwarzająca postacie kupców ze Szlaku Jedwabnego. Choć Radom nie leżał na samym Szlaku Jedwabnym, miał własne szlaki handlowe. W ramach wydarzenia powstanie historyczny, późnośredniowieczny namiot z dywanami. Będzie można usiąść, napić się kawy parzonej na piasku albo w przypadku najmłodszych lemoniady, posłuchać muzyki i po prostu porozmawiać.

Organizatorzy określają wydarzenie jako „jednodniowe wakacje” dla tych, którzy nie mieli okazji wyjechać z miasta.

Historia Żydów radomskich

Wydarzenie nie odcina się od lokalnego kontekstu. Przed II wojną światową społeczność żydowska stanowiła znaczącą część mieszkańców Radomia według informacji przekazanych przez Resursę Obywatelską było to niemal 30 procent ludności miasta.Tegoroczne wydarzenie ma jednak pokazać kulturę żydowską szerzej, wychodząc poza dobrze znany w Polsce kontekst Żydów aszkenazyjskich. Stąd obecność muzyki, opowieści i tradycji sefardyjskich oraz mizrachijskich.

Jednocześnie organizatorzy chcą, by historia nie była jedynie pretekstem do wykładu. Ma być poznawana poprzez muzykę, sztukę, rzemiosło, rozmowę i wspólne działanie.

Wąska jako miejsce spotkania

Jak podkreśla Anna Humeniuk, celem wydarzenia jest stworzenie przestrzeni, w której można zarówno rozmawiać o ważnych i trudnych tematach, jak i po prostu odpocząć.

- Można usiąść z kawą na dywanie, słuchać muzyki, być razem i spędzać urocze, leniwe sierpniowe popołudnie - mówiła.

„Ślad na Wąskiej” odbędzie się 23 sierpnia od godz. 14 na ul. Wąskiej w Radomiu. Wstęp na wydarzenie jest bezpłatny.

Zobacz także: