Radio Rekord Radom mobilne Radio Rekord Radom mobilne
PGlucyBkYXRhLXJldml2ZS16b25laWQ9IjEiIGRhdGEtcmV2aXZlLWlkPSI0NGIxNzY0MWJjOTg4OTU5NmEyZDdiN2ZkNTRiNWZlNSI+PC9pbnM+DQo8c2NyaXB0IGFzeW5jIHNyYz0iLy9yLmNvemFkemllbi5wbC9zZXJ2ZXIvd3d3L2RlbGl2ZXJ5L2FzeW5janMucGhwIj48L3NjcmlwdD4=
PGlucyBkYXRhLXJldml2ZS16b25laWQ9IjEiIGRhdGEtcmV2aXZlLWlkPSI0NGIxNzY0MWJjOTg4OTU5NmEyZDdiN2ZkNTRiNWZlNSI+PC9pbnM+DQo8c2NyaXB0IGFzeW5jIHNyYz0iLy9yLmNvemFkemllbi5wbC9zZXJ2ZXIvd3d3L2RlbGl2ZXJ5L2FzeW5janMucGhwIj48L3NjcmlwdD4=

Dziedzictwo przemysłowe Radomia cz. I

Dziedzictwo przemysłowe Radomia cz. I
Najlepsze wiadomości video z Radomia znajdziesz na naszym kanale na YouTube - TUTAJ

Koniec XVIII w. był okresem dramatycznego upadku miasta, zapoczątkowanego zniszczeniami drugiej połowy XVII w. W 1765 r. miasto liczyło zaledwie 135 domów i około 1,5 tys. mieszkańców, do początku XIX wieku liczba mieszkańców wzrosła do zaledwie 2 tys.

Nowy podział administracyjny Królestwa Polskiego po 1815 roku nadał miastu status stolicy województwa sandomierskiego. W 1822 r. powstał projekt regulacji i rozbudowy miasta, a w 1827 r., przy nowo wytyczonej ulicy Lubelskiej, wzniesiono klasycystyczny gmach Komisji Województwa Sandomierskiego, zaprojektowany przez Antonio Corazziego. W 1837 r. radom został stolicą guberni, co miało duże znaczenie dla dalszego rozwoju, m.in. ułatwiło rozbudowę głównych połączeń komunikacyjnych, przede wszystkim z Warszawą. Napływ i wzrost liczby urzędników, wojska, interesantów z całego województwa, a potem guberni, stymulował rozwój handlu i usług i stworzył dobre warunki dla rozwoju przemysłu. Przemysł i towarzysząca mu urbanizacja miasta rodziły się jednak przede wszystkim na gruncie zmian, mających swoje źródło w globalnych przemianach społeczno-gospodarczych, w szczególności spowodowanych cywilizacyjnym postępem technicznym i organizacyjnym w procesie produkcji.

W dotychczasowych opracowaniach historycznych wyodrębniono dwa podstawowe etapy rozwoju gospodarczego Radomia: okres manufaktury w latach 1818-1850 i okres fabryki po 1851 r. Dokładniejsza analiza pozwala na wyodrębnienie większej liczby etapów rozwoju:

- od powstania pierwszej garbarni o charakterze przemysłowym do otwarcia linii kolejowej (1919-1885),

PGlucyBkYXRhLXJldml2ZS16b25laWQ9IjciIGRhdGEtcmV2aXZlLWlkPSI0NGIxNzY0MWJjOTg4OTU5NmEyZDdiN2ZkNTRiNWZlNSI+PC9pbnM+PHNjcmlwdCBhc3luYyBzcmM9Ii8vci5jb3phZHppZW4ucGwvc2VydmVyL3d3dy9kZWxpdmVyeS9hc3luY2pzLnBocCI+PC9zY3JpcHQ+
PGlucyBkYXRhLXJldml2ZS16b25laWQ9IjciIGRhdGEtcmV2aXZlLWlkPSI0NGIxNzY0MWJjOTg4OTU5NmEyZDdiN2ZkNTRiNWZlNSI+PC9pbnM+PHNjcmlwdCBhc3luYyBzcmM9Ii8vci5jb3phZHppZW4ucGwvc2VydmVyL3d3dy9kZWxpdmVyeS9hc3luY2pzLnBocCI+PC9zY3JpcHQ+

- od 1885 do zakończenia I wojny światowej 1918,

- okres dwudziestolecia międzywojennego i okupacji 1918-1944,

- okres powojenny po 1945 roku,

- okres po transformacji ustrojowej w 1989 roku.

PGlucyBkYXRhLXJldml2ZS16b25laWQ9IjQxIiBkYXRhLXJldml2ZS1pZD0iNDRiMTc2NDFiYzk4ODk1OTZhMmQ3YjdmZDU0YjVmZTUiPjwvaW5zPg0KPHNjcmlwdCBhc3luYyBzcmM9Ii8vci5jb3phZHppZW4ucGwvc2VydmVyL3d3dy9kZWxpdmVyeS9hc3luY2pzLnBocCI+PC9zY3JpcHQ+
PGlucyBkYXRhLXJldml2ZS16b25laWQ9IjQxIiBkYXRhLXJldml2ZS1pZD0iNDRiMTc2NDFiYzk4ODk1OTZhMmQ3YjdmZDU0YjVmZTUiPjwvaW5zPg0KPHNjcmlwdCBhc3luYyBzcmM9Ii8vci5jb3phZHppZW4ucGwvc2VydmVyL3d3dy9kZWxpdmVyeS9hc3luY2pzLnBocCI+PC9zY3JpcHQ+

W początkowym okresie lokalizacja przemysłu na terenie Radomia oparta była na przebiegu rzeki Mlecznej i jej dopływów, których stosunkowo duża zlewnia i znaczne spadki umożliwiały budowę zbiorników wodnych i napęd koła wodnego oraz zapewniały wodę do celów technologicznych, szczególnie w garbarstwie, do moczenia i płukania skór. Wszystkie młyny i pierwsze garbarnie powstawały właśnie nad rzeką Mleczną, podobnie rzeźnia miejska (jej pozostałości - na zdjęciu) i chłodnia z lat dwudziestych XX w., sfinansowane z pożyczki zaciągniętej w Ulen & Company w Nowym Jorku, tzw. pożyczki ulenowskiej. Wraz z postępem technicznym przemysł radomski uniezależnił się od sił natury. Wprowadzono na dużą skalę maszyny parowe i elektryczne, wodę do celów technologicznych czerpano ze studni głębinowych i rozwijającej się sieci wodociągowej. Korzystne lokalizacje zaczął określać klucz logistyczny – linia kolejowa i sieć drogowa, otwierające nowe rynki zbytu dla wzrastającej produkcji.

Stanisław Bochyński, Miejska Pracownia Urbanistyczna

Artykuł został opublikowany w kwartalniku „Renowacje i zabytki”, nr 1 (46) 2014. Publikacja za zgodą spółki Rewitalizacja.

nika, Fot. Szymon Wykrota

Najświeższe wiadomości z Radomia i regionu znajdziesz na profilu CoZaDzien.pl na Facebooku - TUTAJ
PGlucyBkYXRhLXJldml2ZS16b25laWQ9IjMiIGRhdGEtcmV2aXZlLWlkPSI0NGIxNzY0MWJjOTg4OTU5NmEyZDdiN2ZkNTRiNWZlNSI+PC9pbnM+DQo8c2NyaXB0IGFzeW5jIHNyYz0iLy9yLmNvemFkemllbi5wbC9zZXJ2ZXIvd3d3L2RlbGl2ZXJ5L2FzeW5janMucGhwIj48L3NjcmlwdD4=
PGlucyBkYXRhLXJldml2ZS16b25laWQ9IjMiIGRhdGEtcmV2aXZlLWlkPSI0NGIxNzY0MWJjOTg4OTU5NmEyZDdiN2ZkNTRiNWZlNSI+PC9pbnM+DQo8c2NyaXB0IGFzeW5jIHNyYz0iLy9yLmNvemFkemllbi5wbC9zZXJ2ZXIvd3d3L2RlbGl2ZXJ5L2FzeW5janMucGhwIj48L3NjcmlwdD4=

#WieszPierwszy

PGlucyBkYXRhLXJldml2ZS16b25laWQ9IjE1IiBkYXRhLXJldml2ZS1pZD0iNDRiMTc2NDFiYzk4ODk1OTZhMmQ3YjdmZDU0YjVmZTUiPjwvaW5zPg0KPHNjcmlwdCBhc3luYyBzcmM9Ii8vci5jb3phZHppZW4ucGwvc2VydmVyL3d3dy9kZWxpdmVyeS9hc3luY2pzLnBocCI+PC9zY3JpcHQ+
PGlucyBkYXRhLXJldml2ZS16b25laWQ9IjE1IiBkYXRhLXJldml2ZS1pZD0iNDRiMTc2NDFiYzk4ODk1OTZhMmQ3YjdmZDU0YjVmZTUiPjwvaW5zPg0KPHNjcmlwdCBhc3luYyBzcmM9Ii8vci5jb3phZHppZW4ucGwvc2VydmVyL3d3dy9kZWxpdmVyeS9hc3luY2pzLnBocCI+PC9zY3JpcHQ+

Ostatnio komentowane

PGlucyBkYXRhLXJldml2ZS16b25laWQ9IjE5IiBkYXRhLXJldml2ZS1pZD0iNDRiMTc2NDFiYzk4ODk1OTZhMmQ3YjdmZDU0YjVmZTUiPjwvaW5zPg0KPHNjcmlwdCBhc3luYyBzcmM9Ii8vci5jb3phZHppZW4ucGwvc2VydmVyL3d3dy9kZWxpdmVyeS9hc3luY2pzLnBocCI+PC9zY3JpcHQ+
PGlucyBkYXRhLXJldml2ZS16b25laWQ9IjE5IiBkYXRhLXJldml2ZS1pZD0iNDRiMTc2NDFiYzk4ODk1OTZhMmQ3YjdmZDU0YjVmZTUiPjwvaW5zPg0KPHNjcmlwdCBhc3luYyBzcmM9Ii8vci5jb3phZHppZW4ucGwvc2VydmVyL3d3dy9kZWxpdmVyeS9hc3luY2pzLnBocCI+PC9zY3JpcHQ+

Polecamy